مکانچی
مکانچی

آرامگاه عمر خیام (حکیم خیام نیشابوری)

  • 4.5 / 5 بر اساس 6 رای
ایران خراسان رضوی نیشابور کمربندی نیشابور، به سمت مشهد، باغ امامزاده محروق
  • اشتراک گذاری
  • افزودن تصویر
  • افزودن نظر

درباره آرامگاه عمر خیام

6718 بازدید

آرامگاه خیام نیشابوری تلفیقی از نجوم، هندسه، شعر و نماد شخصیت چندوجهی حکیم ابوالفتح عمرابن خیام نیشابوری که برای یادبود و بزرگداشت آن بزرگوار بر روی مدفن وی ساخته شده است. عمر خیام نیشابوری منجم، ریاضیدان، دانشمند و متفکر بزرگ، در اوایل قرن پنجم هجری تولد یافت و در زمان سلطان سنجر، پسر ملکشاه را که به بیماری آبله دچار بود، درمان کرد. اگرچه مقام علمی خیام خیلی بالاتر از مقام ادبی او در نظر گرفته می شود، اما شهرت وی بیشتر به واسطه وجود رباعیات حکیمانه او است.

آرامگاه خیام، محبوب ترین جاذبه گردشگری نیشابور

آرامگاه خیام یکی از مهم ترین دیدنی های استان خراسان رضوی و از نقاط زیبا و دیدنی شهر نیشابور است و همه ساله مورد بازدید شمار زیادی از گردشگران داخلی و خارجی و دوستداران این شاعر، ریاضی دان و ستاره شناس بزرگ قرار می گیرد. مجموعه خیام، موزه و آرامگاه از باغ های دیدنی در ایران معاصر است و همین طور مجموعه ای از کتابخانه، موزه و مهمانخانه را داراست.
پس از درگذشت عمر خیام، پیکرش در گورستان مرکزی حیره نیشابور دفن شد که گوربنای ویژه ای نداشته و در ضلع شرقی مسجد محمد محروق درون یک اتاقک ایوان مانند جای داشته است. از زمان درگذشت خیام در سال 510 خورشیدی تا سال 1335، بنای آرامگاه او، خرابه مانندی بیش نبود تا اینکه فراخواندگان مراسم گشایش آرامگاه فردوسی که به توس می رفتند، در میان راه از این آرامگاه نیز دیدن کردند. سپس پیشنهاد بازسازی این گوربنا، به شکلی بهتر و شایسته تر مطرح شد؛ بنابراین، همزمان با برپایی جشن هزاره فردوسی، انجمن آثار ملی آرامگاهی برای خیام ساخت. مهندس هوشنگ سیحون که در آن زمان ناظر ساخت و سازهای انجمن آثار ملی به همراهی حسین جودت بود، آرامگاه را از مکان قبلی که چسبیده به امامزاده محروق بود به مکان فعلی انتقال داد. در سال 1338 ساخت آرامگاه آغاز شد و در این سال قسمت های عمده کار از جمله گودبرداری، بتن ریزی های بنا و طرح محوطه به اجرا درآمد. در سال 1341 کار ساختمان آرامگاه به پایان رسید. مقبره و استخوان بندی اصلی آن فلزی محاط در پوشش بتنی است. شکل بنا در پایین تقسیم بندی 10 گانه دارد و فاصله پایه ها 5 متر است.

در مورد آرامگاه خیام نیشابوری بیشتر بدانیم

این آرامگاه، به شکل سکویی چهارگوش و ساختمان سنگی روباز ساخته شد که در کنار آرامگاه و مسجد محمد محروق جای گرفت. آرامگاه عبارت بود از دو ایوان بالا و پایین و دیوار کوتاه سنگی از سنگ خلج که در اطراف محل قبر و روی قبر که سه یا چهار متر از دیوار بقعه فاصله داشت بکار رفته بود؛ و نیز یک ستون سنگی همراه یک رباعی از ملک الشعرای بهار با خط نستعلیق بر آن نقش کردند. مساحت باغ خیام 20 هزار متر مربع و طول بنای یادبود مشبک آن 18 متر است و اطراف آن را کاج های همیشه سبز احاطه کرده اند. بنای آرامگاه از آهن و سنگ و به صورت گنبدی رفیع با 10 پایه ساخته شده است و پایه های آن با اشکال هندسی و لوزی های بزرگ و کوچک به یکدیگر متصل شده است. بر اطراف پایه های گنبد، هرم هایی از سنگ های بزرگ و آب نماهای سنگی ساخته شده که داخل آن کاشی کاری شده است.
آرامگاه خیام از ساختمان های شاخص طراحی شده در ایران است که تلفیقی موفق از عناصر سنتی و مدرن را به نمایش گذاشته است. دور تا دور برج در کنار چشمه سارها، یک دایره وسیع به مرکز خود برج ساخته شد. همه از سنگ گرانیت با اجزا مثلثی شکل و تورفتگی ها و برون آمدگی هایی که تا اندازه ای شکل خیمه را تداعی می کنند و این اشاره به نام خیام است. چون پدرش خیمه دوز بود و نام او به همین مناسبت انتخاب شد. دایره کف به ده قسمت تقسیم شده است به طوری که برج یادبود بر 10 پایه مستقر باشد. عدد 10 اولین عدد دو رقمی ریاضی است و پایه اصلی بسیاری از اعداد است. از هر یک از پایه ها دو تیغه مورب به طرف بالا حرکت می کند به ترتیبی که با تقاطع این تیغه ها حجم کلی برج در فضا ساخته می شود و چون تیغه ها مورب اند خطوط افقی آن ها باید ناظر به محور عمودی برج باشد. اضلاع بنا به صورت اشکال هندسی منظم تورفتگی پیدا می کنند و بعد به صورت تقریبا مخروطی شکل به هم رسیده شبه گنبدی را در بالا به وجود می آورند که قسمت عمده آن مشبک و تو خالی است و از لابلای آن ها آسمان آبی نیشابور پیدا است.
درآخر یک ستاره پنج پر آن ها را کامل می کند که یادآور ستاره ای است که نماد شخصیت علمی و ستاره شناسی خیام تلقی می شود. تیغه ها به صورت مارپیچ شکل به طرف بالا حرکت می کنند تا با هم تلاقی کنند و از طرف دیگر سر در بیاورند که خود یک شکل پیچیده ریاضی و هندسی است. این شکل و عدد 10 هر دو سمبل دانش ریاضی خیام است. در کنار آرامگاه 7 خیمه سنگی بسیار زیبا نیز وجود دارد که در زیر هرکدام یک حوض آب با کاشی فیروزه ای رنگ ساخته شده است.
مقبره خیام از لحاظ معماری و ساخت یکی از مهم ترین بناهای ساخته شده در زمان خود است. این بنای جادویی مبتنی بر اصول ریاضی و مثلثاتی خیامی، محاسبه و طراحی شده است. سیر در دهلیزها و طاق و ایوان مقبره، خود سفری به جهان بی نهایت معانی خیام است. آرامگاه حکیم عمر خیام در سال 1354 توسط وزارت فرهنگ و هنر با شماره 1175 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.
موزه تخصصی خیام نیز در نزدیکی آرامگاه عمر خیام در نیشابور قرار دارد. در سال 1376 ساخته و در 28 اردیبهشت 1379 بازگشایی شد و مالکیت آن دولتی است. زمینه اصلی فعالیت تخصصی این موزه ابزار و ادوات مربوط علم نجوم است. تندیس حکیم عمر خیام نیشابوری در محوطه این موزه قرار دارد.

برچسب ها
نوروز فرصتی برای ملاقات با دنیای عاشقانه شعر
گلاره یوسف پور ، چهارشنبه 15 اسفند 1397

این مقاله درباره آرامگاه خیام و معماری آرامگاه خیام برای نوروز است و اینکه آرامگاه خیام کجاست.

نمایش بیشتر
اشعار فارسی عمر خیام میهمان خانه و خانواده های ایران
گلاره یوسف پور ، شنبه 28 اردیبهشت 1398
مرمت آرامگاه خیام و عطار به زودی تکمیل می شود
گلاره یوسف پور ، پنج شنبه 3 آبان 1397
شما هم رای بدهید
نظرت چیه
11 دیدگاه و 6 رای ثبت شده است .
مرتب سازی :
  • 19 نظر
    • 14 مرداد 1393

    گویند کسان بهشت با حور خوش است🍷من می گویم که آب انگور خوش است🍷این نقد بگیر و دست از آن نسیه بدار🍷کاواز دهل شنیدن از دور خوش است🍷

    • 3 شهریور 1394

    من هر سال میرم خیلی قشنگ من نیشابوریم

  • 20 نظر
    • 24 تیر 1393

    شب باشه و کنار سنگ آرامگاه واستی و سرت رو بگیری بالا و سقف بلند و ستاره ای گنبد رو با لذت تماشا کنی

  • 2 نظر
    • 5 اردیبهشت 1396

    عالی و قشنگه

  • 6 نظر
    • 24 فروردین 1396

    حیفه خیام خیام شاعر نبوده ولی رباعیاتش بی نظیره اونوخ ایقد گم نامه تو ایران

    • 6 شهریور 1395

    معماری ارامگاه بی نظیره.و خدا بیامرزه خیام رو.

  • 3 نظر
    • 21 خرداد 1397

    باسلام این مکان پارکینگ دارد اینترنت و انتن موبایل بخوبی است خود مجموعه اینترنت ندارد سرویس حمل و نقل عمومی هم تاکسی و هم اتوبوس دارد گیت بلیط فروشی مجهز به کارت خوان است درون محوطه پر است از قهوه خانه سنتی و فروشگاه صنایع دستی و انگشتر و...

    • 12 فروردین 1397

    عالی برید اسب سوار شید

  • 33 نظر
    • 6 تیر 1396

    حتمن برید عالیه

  • 33 نظر
    • 6 تیر 1396

    نیشابوری هست و ارامگاه خیام و عطار