تلاطم در پروازهای داخلی؛ کدام مسیرها بیشتر تکان می خورند؟
تکان ناگهانی هواپیما هنگام پرواز ممکن است باعث دل آشوبه، اضطراب یا ترس مسافران شود. این اتفاق در بیشتر مواقع خطرناک نیست. اگر قصد خرید بلیط هواپیما دارید، شناخت مسیرهای مستعد تلاطم و انتخاب ساعت و صندلی مناسب می تواند تجربه آرام تری برایتان رقم بزند.
تلاطم هوایی چیست و واقعاً چقدر باید نگرانش باشیم؟
تلاطم هوایی زمانی رخ می دهد که هواپیما از جریان های نامنظم هوا عبور می کند و مسافران تکان هایی را احساس می کنند. شدت این تکان ها به عواملی مانند سرعت و جهت باد، شرایط آب وهوایی و ارتفاع پرواز بستگی دارد. تلاطم پدیده ای رایج است و معمولاً نشانه نقص فنی یا وجود خطر جدی برای هواپیما نیست.
سه نوع رایج تلاطم: کوهستانی، همرفتی و تلاطم هوای صاف
تلاطم هوایی به دلایل مختلفی مانند وزش باد، تغییرات دما و شرایط جوی ایجاد می شود. طبق توضیحات سازمان هوانوردی فدرال آمریکا (FAA)، سه نوع رایج تلاطم عبارت اند از:
- تلاطم کوهستانی: زمانی ایجاد می شود که باد از روی کوه ها عبور می کند و باعث شکل گیری جریان های رو به بالا و پایین هوا می شود.
- تلاطم همرفتی یا گرمایی: زمانی رخ می دهد که سطح زمین گرم می شود و هوای گرم به سمت بالا حرکت می کند. این نوع تلاطم در روزهای گرم، به ویژه بعدازظهرها، بیشتر اتفاق می افتد.
- تلاطم هوای صاف: معمولاً در ارتفاعات بالا و نزدیک جریان های سریع باد شکل می گیرد و ممکن است بدون وجود ابر یا نشانه ای مشخص رخ دهد.
نکته کاربردی: اصطلاح «چاله هوایی» برای توصیف تکان های ناگهانی هواپیما به کار می رود. در واقع، هواپیما وارد فضای خالی نمی شود، بلکه تغییر جریان هوا باعث ایجاد این تکان ها می شود.
آیا تلاطم هواپیما خطرناک است؟
تلاطم هوایی معمولاً خطر جدی برای هواپیما ندارد؛ زیرا هواپیماهای مسافربری برای تحمل این شرایط طراحی شده اند. طبق آمار سازمان هوانوردی فدرال آمریکا در سال 2024، 23 مورد آسیب جدی ناشی از تلاطم در پروازهای مسافربری آمریکا ثبت شده که 20 مورد مربوط به خدمه پرواز بوده است.
برای کاهش احتمال آسیب هنگام تلاطم، نکات زیر را رعایت کنید:
- هنگام نشستن، حتی اگر علامت کمربند خاموش است، آن را بسته نگه دارید.
- هنگام تلاطم از جای خود بلند نشوید و دستورالعمل خدمه را رعایت کنید.
- کیف و وسایل شخصی را در محفظه بالای سر یا زیر صندلی جلویی قرار دهید.
- هنگام تلاطم یا روشن بودن علامت کمربند، از نگه داشتن نوشیدنی داغ خودداری کنید.
کدام مسیرهای پرواز داخلی بیشتر تکان می خورند؟
میزان تلاطم به شرایط جوی، باد، مسیر و فصل سفر بستگی دارد و در پروازهای عبوری از زاگرس، البرز و مناطق جنوبی ممکن است بیشتر باشد.
مسیرهای عبوری از زاگرس و البرز
پروازهای عبوری از رشته کوه زاگرس، مانند تهران به اهواز، شیراز، کرمانشاه و یاسوج، در روزهای بادی ممکن است با تلاطم کوهستانی مواجه شوند. پروازهای تهران به رشت، ساری و نوشهر نیز هنگام عبور از البرز ممکن است شرایط مشابهی داشته باشند؛ به ویژه زمانی که بادهای شدید در ارتفاعات جریان دارند.
مسیرهای جنوبی و جزایر در فصل گرم، و مسیرهای معمولاً آرام تر
پروازهای کیش، بندرعباس، بوشهر و چابهار در روزهای گرم تابستان ممکن است تلاطم بیشتری داشته باشند. گرمای شدید، به ویژه هنگام ظهر و عصر، باعث بالا رفتن هوای گرم و ایجاد جریان های نامنظم می شود. همچنین، تشکیل ابرهای تندری می تواند شدت تکان ها را افزایش دهد.
پروازهای تهران به مشهد، اصفهان و یزد در روزهایی که هوا پایدار است، ممکن است آرام تر باشند. البته، این موضوع قطعی نیست و وزش باد شدید یا تغییر شرایط آب وهوایی می تواند در هر مسیری باعث تلاطم شود.
| مسیرهای پروازی | علت احتمالی تلاطم | شرایط مستعدتر | پیشنهاد |
| تهران–اهواز، شیراز، کرمانشاه و یاسوج | عبور باد از ارتفاعات زاگرس | روزهای بادی پاییز تا بهار | انتخاب صندلی نزدیک بال |
| تهران–رشت، ساری و نوشهر | جریان های هوایی اطراف البرز | هنگام وزش باد شدید | بررسی وضعیت آب وهوا |
| کیش، بندرعباس، بوشهر و چابهار | گرمای هوا و ناپایداری جوی | ظهر و عصر روزهای گرم | انتخاب پرواز صبح |
| تهران–مشهد، اصفهان و یزد | باد و تغییرات شرایط جوی | بسته به آب وهوای روز | بررسی ساعت پرواز |
میزان تلاطم در هر مسیر به شرایط آب وهوایی بستگی دارد. برای پیش بینی آن می توانید از Turbli استفاده کنید، اما نتایج آن قطعی نیست.
قبل از خرید بلیط هواپیما، ساعت پرواز و نوع هواپیما را هم در نظر بگیرید
اگر هنگام خرید بلیط هواپیما داخلی چند گزینه دارید، بهتر است علاوه بر قیمت، به ساعت حرکت، شرایط آب وهوایی مسیر و نوع هواپیما نیز توجه کنید.
پرواز صبح زود یا ظهر؛ کدام آرام تر است؟
صبح زود معمولاً بهترین ساعت پرواز برای کاهش تلاطم گرمایی است؛ زیرا زمین هنوز به اندازه ظهر گرم نشده و جریان های صعودی هوا ضعیف تر هستند. این تفاوت در تابستان و مسیرهای جنوبی اهمیت بیشتری دارد. البته در شرایط طوفانی یا هنگام وزش باد شدید، پرواز صبح نیز ممکن است با تلاطم همراه باشد.
عکس از roughmaps
هواپیمای کوچک توربوپراپ یا جت؛ تفاوت در حس تکان
تفاوت در وزن، اندازه، ویژگی های هواپیما و ارتفاع پرواز در حس تکان اثر دارد.
- هواپیماهای توربوپراپ مانند ATR: معمولاً در ارتفاع پایین تری پرواز می کنند و ممکن است تکان های ناشی از جریان های نامنظم هوا در آن ها محسوس تر باشد، اما به معنی ایمنی کمتر نیست.
- هواپیماهای جت مانند A320 و MD: معمولاً سنگین تر هستند و در ارتفاع بالاتری پرواز می کنند؛ بنابراین در شرایط مشابه ممکن است برخی تکان ها کمتر احساس شوند.
ارتفاع بیشتر همیشه به معنی پرواز آرام تر نیست؛ زیرا تلاطم هوای صاف در ارتفاعات بالا نیز رخ می دهد.
کجای هواپیما بنشینیم تا تلاطم را کمتر حس کنیم؟
اگر به تکان های هواپیما حساس هستید، بهتر است صندلی های نزدیک بال را انتخاب کنید. این قسمت معمولاً به مرکز ثقل هواپیما نزدیک تر است و تکان های چرخشی در آن کمتر احساس می شوند. البته انتخاب صندلی مناسب، تلاطم را از بین نمی برد و فقط ممکن است احساس تکان را کاهش دهد.
ردیف های روی بال و نزدیک مرکز ثقل؛ چرا دم هواپیما بیشتر تکان می خورد؟
برای درک تفاوت صندلی ها، یک الاکلنگ را تصور کنید؛ هرچه از مرکز آن دورتر باشید، حرکت بیشتری احساس می کنید. در هواپیما نیز صندلی های نزدیک مرکز ثقل هواپیما معمولاً تکان چرخشی کمتری دارند، درحالی که این حرکت ها ممکن است در قسمت انتهایی کابین محسوس تر باشند.
صندلی کم تکان تر لزوماً صندلی امن تر در سانحه نیست؛ این دو موضوع با معیارهای متفاوتی بررسی می شوند.
پنجره یا راهرو؛ توصیه برای مسافران مضطرب، سالمندان و خانواده ها
اگر ترس از پرواز دارید، صندلی پنجره ممکن است با فراهم کردن دید به بیرون به آرامش شما کمک کند. صندلی راهرو نیز برای سالمندان و افرادی که دسترسی راحت تر را ترجیح می دهند، مناسب تر است. خانواده ها هم بهتر است صندلی را با توجه به نیاز کودک و مقررات ایمنی انتخاب کنند.
برای داشتن پرواز آرام تر:
- در صورت اضطراب، چند بار آرام و عمیق نفس بکشید.
- هنگام نشستن، کمربند ایمنی را بسته نگه دارید.
- در صورت ارائه این امکان، هنگام چک این آنلاین یا تحویل بار، صندلی نزدیک بال را درخواست کنید.
- اگر تهوع حرکتی دارید، نزدیک بال بنشینید و از مطالعه طولانی هنگام تکان ها پرهیز کنید.
عکس از سایت rd.com
چرا برای خرید بلیط هواپیما و انتخاب پرواز مناسب به قاصدک 24 اعتماد کنیم؟
در قاصدک 24 می توانید پیش از خرید بلیط هواپیما، قیمت، ساعت حرکت، نوع هواپیما و اطلاعات پرواز ایرلاین های مختلف را بررسی و مقایسه کنید و با توجه به شرایط آب وهوایی مسیر، ساعت مناسب تری برای سفر انتخاب کنید؛ برای مثال، در روزهای گرم پرواز صبح را در اولویت قرار دهید. همچنین، در صورت ارائه این امکان برای پرواز انتخابی، می توانید صندلی دلخواه خود را به صورت آنلاین انتخاب کنید.
سوالات متداول درباره تلاطم در پروازهای داخلی
1- آیا خلبان می تواند از تلاطم دوری کند؟
بله، خلبانان با استفاده از اطلاعات هواشناسی، گزارش سایر خلبانان و رادار هواشناسی می توانند بسیاری از مناطق مستعد تلاطم را شناسایی کنند و در صورت نیاز، با هماهنگی کنترل ترافیک هوایی مسیر یا ارتفاع پرواز را تغییر دهند. البته تلاطم هوای صاف همیشه از قبل قابل شناسایی نیست.
2- بهترین صندلی هواپیما برای کسی که از پرواز می ترسد کجاست؟
صندلی های نزدیک بال و مرکز ثقل هواپیما معمولاً تکان های چرخشی کمتری منتقل می کنند. اگر دیدن منظره بیرون به کاهش ترس از پرواز شما کمک می کند، صندلی پنجره در همین قسمت انتخاب مناسبی است.
3- آیا تکان شدید هواپیما در مسیر اهواز یا شیراز طبیعی است؟
بله، در روزهای بادی ممکن است پروازهای تهران به اهواز یا شیراز هنگام عبور از مناطق کوهستانی زاگرس با تلاطم مواجه شوند. این تکان ها لزوماً نشانه خطرناک بودن پرواز نیستند، اما هنگام تلاطم باید کمربند ایمنی را بسته نگه دارید.
ورود به همگردی