تقویت پرونده ثبت جهانی با یافته های پیش از تاریخ در قلعه فلک الافلاک

ایسنا/ کاوش ها در تپه تاریخی قلعه فلک الافلاک به کشفیاتی منجر شده است که با بازنویسی تاریخچه این محوطه، موضع ایران را برای الحاق این قلعه به فهرست میراث جهانی یونسکو تقویت می کند.

این کاوش ها که با مجوز پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری انجام شده است و مستقیما به پیش نیازهای یونسکو مبنی بر ارائه مستندات علمی پاسخ می دهد و این دژ نمادین دوره ساسانی و تپه آن را یک گام دیگر به ادغام در پرونده «مکان های پیش از تاریخ دره خرم آباد» نزدیک تر می کند.

محوری ترین یافته این فصل از کاوش ها، باورهای پیشین مبنی بر محدود بودن لایه های تپه به دوران تاریخی را به چالش کشید. تیم باستان شناسی به سرپرستی دکتر حمزه قبادی زاده، موفق به کشف معماری برجا متعلق به دوره «مس و سنگ جدید» بر روی بستر سنگی تپه شد که شامل دیوار و کف های کوبیده شده است.

قبادی زاده در این باره گفت: این کشف، نخستین فاز مستند و مطمئن از معماری دائمی در این تپه است و ثابت می کند که این مکان صرفا یک اردوگاه موقت نبوده، بلکه مرکزی برای سکونت دائمی هم زمان با فازهای متاخر گاهنگاری پیش از تاریخ دره بوده است.

علاوه بر این، کاوش ها منجر به شناسایی مجموعه های سفالی شد که تپه را در گاهنگاری پیش از تاریخ منطقه زاگرس جای می دهد. قطعات سفال متعلق به دوره های نوسنگی متاخر و مس و سنگ قدیم (حدود 5300 تا 4300 پیش از میلاد) نشان می دهد که استقرار روستایی در این نقطه از حدود هفت هزار سال پیش آغاز شده است. همچنین پیدا شدن سفال های دوره آغاز ایلامی، خرم آباد را به شبکه های ارتباطی کهن و گسترده غرب ایران پیوند می دهد.

عطا حسن پور، مدیر کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی لرستان این نتایج را تحول آفرین دانست و اعلام کرد که اهمیت این محوطه حتی به فراتر از نخستین سکونتگاه های روستایی باز می گردد.

وی اظهار کرد: بررسی های سطحی توسط متخصصان دوره پارینه سنگی در دو سال اخیر تایید کرده است که صخره آهکی طبیعی قلعه و حریم آن توسط شکارچی-گردآوران دوره های پارینه سنگی میانه و جدید مورد استفاده قرار می گرفته است.

حسن پور افزود: یافته های پیش از تاریخ در تپه قلعه فلک الافلاک نشان می دهد که ساکنان پیش از تاریخ دره خرم آباد از غارها، پناهگاه های صخره ای و همچنین تپه و صخره زیر قلعه به عنوان یک زنجیره از سکونتگاه ها برای مقاصد مختلف استفاده می کردند. وجود صخره به عنوان پناهگاه و دسترسی مستقیم به آب گوارای چشمه گلستان در پای تپه، این مکان را به کانون فعالیت های انسانی برای حداقل 50 هزار سال تبدیل کرده است.

وی همچنین خاطرنشان کرد که طرح جامعی برای «آزادسازی» حریم بصری قلعه و ایجاد یک مسیر یکپارچه گردشگری در حال اجراست.

به گزارش ایسنا به نقل از روابط عمومی اداره میراث فرهنگی لرستان در 15 دی، او گفت: ارسال نهایی این پرونده به یونسکو لحظه ای کلیدی در دیپلماسی فرهنگی ماست. این اقدام، قلعه را به لحاظ فیزیکی و فرهنگی به غارهای پیش از تاریخ و قلب بافت تاریخی خرم آباد پیوند می زند و فصلی نو از تداوم فرهنگ های پیش از تاریخ در زاگرس را به نمایش می گذارد تا هویت لرستان را به عنوان سرزمین پیش از تاریخ تثبیت کند.