لومانا
ظریف مصور

بنای هارونیه

  • 4.5 / 5 بر اساس 6 رای
ایران خراسان رضوی مشهد جاده مشهد – قوچان، سه راه فردوسی، حاشیه بلوار شاهنامه، نرسیده به آرامگاه فردوسی
  • اشتراک گذاری
  • افزودن تصویر
  • افزودن نظر

درباره بنای هارونیه

16115 بازدید

می توان گفت یکی از افسانه ای ترین بناهایی که در خراسان وجود دارد بقعه ی هارونیه است. بقعه ای که در 25 کیلومتری شمال غربی شهر مشهد و در مکانی که به توس شهرت دارد، قرار گرفته است. این بنای آجری بسیار خودنمایی می کند اما در مورد ساخت آن و همین طور در رابطه با سازنده آن، اطلاعات درستی در دسترس نیست و تنها چیزی که واضح است اینکه گنبد هارونیه، تنها بنای باقی مانده از شهر ویران توس است.

کارشناسان و پروهشگران زیادی سال هاست که بر روی این بنای تاریخی در حال تحقیق هستند تا راز و کاربری آن را کشف کنند. گفته شده که زمان ساخت این بنا به قرن های هفتم یا هشتم هجری قمری باز می گردد؛ اما این موضوع هنوز به طور کامل ثابت نشده است. هارونیه بنایی افسانه ای ست که کاربری اصلی آن هنوز شناخته نشده و همین موضوع بازدید از آن را جذاب تر می کند و آن را به یکی از پرطرفدارترین جاذبه های مشهد تبدیل کرده است. هارونیه در میان مردم با نام های بقعه هارونیه، گنبد هارونیه و بقعه هارون نیز شناخته می شود.

همان طور که گفته شد این بنای آجری تنها اثر باقی مانده در شهر توس به شمار می رود و در سال های اخیر به کمک سازمان آثار ملی و فرهنگی در اطراف بقعه حصار کشیده شده و فضای سبزی در محوطه به وجود آورده است. فردوسی در شاهنامه بنیانگذار این شهر را "طوس" پسر نوذر معرفی می کند. عوام نیز این ساختمان بلند را "زندان هارونیه" اما گردشگران داخلی و خارجی آن را به نام بنای هارونیه می شناسند و اینکه آیا به هارون الرشید ربط داشته است یا خیر ، خیلی مورد اطمینان نیست. از طرفی دیگر بنا را به عنوان مسجد جامع توس می شناسند و سنگ یاد بود امام محمد غزالی نیز در مجاورت بقعه نصب شده است.

در مورد کاربری بنا افسانه های بسیاری وجود دارد که به چند مورد آنها اشاره خواهیم کردیم، یکی از این افسانه ها مربوط به قرن ها پیش بوده که می گفتند هارون الرشید از این بقعه برای زندانی کردن مجرمان استفاده می کرده است، اما در برخی موارد دیگر گفته شده که در دوره ی پیش از اسلام این بنا آتشکده بوده است. حتی در کتب دیگری آمده که این بنا محل شکنجه ی امام موسی کاظم و تعدادی از پیروان وی بوده است. علاوه بر اینها، برخی متون قدیمی هم از این بنا به عنوان نقاره خانه و مامونیه نام برده اند. اما هیچ کدام از این ها نمی تواند سندی محکم و مستند باشد و تنها افسانه هایی هستند که در مورد این بنا وجود دارد. به طور کلی نقشه اصلی این ساختمان به صورت 4 گوش ساخته شده و در آن ویژگی هایی از معماری های قرن هشتم هجری به چشم می خورد. ابعاد کلی بنا به ترتیب ضلع شمالی 19٫5 متر، ضلع جنوبی 20 متر، ضلع شرقی 28 متر و ضلع غربی 29 متر است. ساختمان این بنای تاریخی به طور کامل از آجر ساخته شده و دارای سبک معماری آذری است. یک گنبد دو پوسته ای سقف این بنا را می پوشاند و برای تزئین آن از هیچ کاشی استفاده نشده است. فضای داخلی آن از یک ایوان، 4 شاه نشین، گنبدخانه و سه اتاق فرعی تشکیل می شود که تمام اینها در معرض دید بازدیدکنندگان قرار دارد. فضای بیرونی نیز شامل سنگ یادبود کوچکی از امام محمد غزالی و باغچه ای مستطیلی شکل درست روبروی ایوان می شود. بنای هارونیه در کنار ویژگی های تاریخی خود از نظر عظمت، قطر پایه ها، قدرت ایستایی در کف و گنبد نیز شاخص شده است.

بنای تاریخی بقعه هارونیه در مشهد دارای بخش های مختلی است که عبارتند از چهار شاه نشین، پنجره های مشبک، ایوانی رفیع، چهار ایوان صلیبی شکل در داخل، هشت طاق نما با قوس جناغی، سردانه و گنبد دو پوسته ی آجری به بلندی 22 متر از کف زمین، که از اجزای اصلی این ساختمان هستند. در این بنا معمار با استفاده از تعدادی طاق نما به همراه قوس پنج و هفت و منفذهای ساده نورگیر، سایه روشنی ایجاد کرده است که باعث شده هم از بار دیوارها کم شود و هم بنا با شکوه تر به نظر آید.

در گذشته بقعه هارونیه در مشهد دارای سه در ورودی بوده است که امروزه ورودی شرقی و غربی آن بسته شده و به صورت پنجره مشبک در آمده است. ورودی بنا که به سوی جنوب باز می شود، عبارت از یک ایوان کفش کن با قوس جناغی به ارتفاع 15/50 متر، عمق سه و عرض هشت متر است که در دو طرف آن، دو جرز پهن با دو طاق نمای کشیده و بلند و یک حاشیه پهن افقی ایجاد شده و در نبش هر یک از دو جرز، دو نیم ستون با آجر محکم برپا شده است.

برچسب ها
شما هم رای بدهید
نظرت چیه
6 دیدگاه و 6 رای ثبت شده است .
مرتب سازی :
    • 12 فروردین 1397

    مکانی تاریخی و زیبا ولی متاسفانه رسیدگی لازم کمه ولی حتما اگه مشهد اومدین ببینیدش نزدیکه آرامگاه فردوسیه...

    • 28 تیر 1396

    ازداخل دیدن می توان کرد

    • 16 تیر 1396

    دوستان یه سوال داخل مجموعه هم امکان بازدید داره؟

    • 14 اردیبهشت 1396

    یکم با آرامگاه فردوسی فاصله داشت. اگر به بناهای قدیمی علاقه دارید به اینجام یه سر بزنید.

  • 6 نظر
    • 2 اردیبهشت 1396

    اتوبوسهای آرامگاه فردوسی رو بشینید

    • 26 خرداد 1395

    این بنا که در واقع مقبره امام محمد غزالی هست واقعاا بی نظیره