قلعه بهستان زنجان | کهن دژ در دل تاریخ پر فروغ ایران

قلعه بهستان یا کهن دژ در شهرستان ماهنشان در استان زنجان واقع شده است. این قلعه در کنار رودخانه قزل اوزن استقرار یافته است. قدمت این دژ به دوره مادها یا به گفته برخی باستان شناسان دیگر به دوره هخامنشیان بر می گردد. این دژ به شماره 1458 به نام قلعه بهستان زنجان در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است و از بناهای زیبا و تاریخی استوار و ایستاده در مسیر رودخانه قزل اوزن می باشد. قلعه بهستان یکی از 20 قلعه تاریخی شهرستان ماهنشان در استان زنجان است که تا قرن پنجم هجری قمری کاربرد داشته و از آن استفاده می شده است. این دژ قدمتی یکی از قلعه های تاریخی و مهم شهرستان ماهنشان در استان زنجان به حساب می آید که به علت شرایط زمانی خاص آن دوره، حاکمان برای دفاع از خود و مردم ، اقدام به ساخت این قلعه کرده اند.

قلعه بهستان

معماری و فضای داخلی قلعه بهستان:

طبقات بالای قلعه بهستان یا کهن دژ جهت دفاع و طبقات پایین تر به عنوان زاغه و محل نگهداری آذوقه مردم مورد استفاده قرار می گرفته است. این قلعه که در داخل کوهی به نام کنگلومرا واقع شده است که جنسی از خاک سخت و سفت دارد و از فضای کلی سه دسته ای شامل اتاق ها، دالان ها و راه پله ها تقسیم تشکیل می شود؛ روی برخی از قسمت های دیوارهای دژ٬ محل هایی به شکل مثلث یا مدور وجود دارد که محل قرار گرفتن پیه سوز به جهت تامین روشنایی دالان ها و اتاق ها بوده است. راه پله های این دژ نیز به صورت زیگزاگی و در امتداد ضلع های غربی و شرقی ساخته شده است که طبق بررسی کارشناسان٬ در گذشته از پایین ترین قسمت ضلع شمالی قلعه شروع می شده است و امروزه به طور کلی تخریب شده است و به دلیل فرسایش طبقات زیرین آن، تردد در این مسیر٬ خطرناک و امکان ناپذیر است! با این حال، راه پله های ضلع شمال غربی قلعه جزو قسمت های سالم دژ بهستان به شمار می روند. در قسمت بالای این پله ها، اتاقی وجود دارد که به شکل طاق محراب های مسجد دوران اسلامی تزئین شده و تزیینات آن قطعا متعلق به دوره اسلامی می باشد. علاوه بر این، راه پله های زیاد با عرض یک متر نیز نشان دیگری از سبک معماری اسلامی در این دژ است که به دلیل تخریب گسترده ای که در قلعه اتفاق افتاده است٬ امروزه تنها با عملیات کوهنوردی می توان به بالای قلعه و تخته سنگ های عظیم مسطح آن رسید. قسمت بالای قلعه با گچ اندوده شده و داخل آن حوضی با ابعاد 3 در 7 متر و از جنس سنگ و ساروج قرار دارد که با استفاده از لوله های آبی از جنس گِل و به طول نیم متری به اسم گنگ آب آن تأمین می شود.

قلعه بهستان

تاریخچه قلعه:

مادها، اقوامی بودند که از طریق مصب و سواحل رودخانه قزل اوزن وارد فلات ایران شدند و در روستاهایی همچون مادآباد در 15 کیلومتری شهر ماهنشان ساکن شدند. در مورد تاریخ دقیق استفاده انسان از این بنا به عنوان دژ، اطلاعات موثقی در دست نیست و برخی قدمت استفاده از آن به عنوان دژ و قدمت کنده کاری های آن را به مادها و برخی دیگر نیز به هخامنشیان نسبت می دهند ولی گفته می شود این دژ تا قرن 5 هجری قمری و در دوران پس از اسلام نیز کماکان فعال بوده و به عنوان یک دژ حکومتی مورد استفاده قرار می گرفته است.

قلعه بهستان

نشانی و راهنمای دسترسی :

برای رفتن به سوی قلعه بهستان زنجان یا کهن دژ ابتدا باید وارد آزادراه زنجان به طرف تبریز شوید؛ با گذشت 35 کیلومتر فاصله از استان زنجان در منطقه ای تحت عنوان نیک پی به خروجی ماهنشان می رسید که باید تغییر مسیر داده و وارد آن شوید؛ با وارد شدن به مسیر جدید، پس از طی کردن 60 کلومتر قبل از رسیدن به ماهنشان، به بهستان می رسید. اکنون با رسیدن به سه راهی ایلی بلاغ مسیری که به طرف ماهنشان می رود را در پیش بگیرید تا به روستایی به اسمن میرآخور برسید. از این روستا نیز عبور کنید و خود را به پل قزل اوزن برسانید؛ حال با گذشت از پل در قسمت چپ خود یک جاده فرعی ملاحظه می کنید که با وارد شدن به آن وطی نمودن مسیری در حدود 5 کیلومتری و همچنین رد شدن از روستاهایی همچون: سریک، تک آغاج به روستای بهستان و مقصد اصلی سفر خود یعنی قلعه بهستان زنجان یا کهن دژ خواهید رسید.

قلعه بهستان

موقعیت جغرافیایی:

قلعه بهستان یا کهن دژ  در استان زنجان و دارای موقعیت جغرافیایی N363942 E474410 می باشد.

کلام آخر:

همانطور که گفتیم قلعه بهستان زنجان در داخل کوهی به نام کنگلومرا واقع شده است که جنسی از خاک سخت و سفت دارد، به دلیل شرایط نامساعد جوی ازجمله وجود تندبادهای مخرب و جریان های پر جوش و خروش رودخانه قزل اوزن، تقریبا در حال نابودی است. این قلعه گه به آن تخت دیو نیز می گویند ( به جهت فرض نمودن نشستن دیوها بر روی تخته سنگ های بزرگ قرار گرفته بر روی ستون های این قلعه) شای به خودی خود در حال تخریب شدن باشد اما لازم است بدانید که شهرستان ماهنشان از نقاط کاملا آباد و خوش چهره استان زنجان به حساب می آید. برای آن دسته از کسانی که علاقه مند تماشای بنای تخریب شده این قلعه هستند باید بگوییم که می توانند برای رسین به مقصود خود، از روستای ایلی بلاغ نیز استفاده کنند چرا که از این روستا نیز به خوبی بنای سنگی قلعه بهستان قابل رویت می باشد؛ توجه داشته باشید که شاد جریان رودخانه قزل اوزن سبب سست شدن پایه های این قلعه شده باشد اما در آن طرف خود که از روستای ایلی بلاغ نیز عبور می کند، سبب به وجود آمدن یک منظره زیبا از طبیعت برای تمام گردشگران داخلی و خارجی می شود.

شما هم میتوانید نویسنده مجله همگردی باشید

همرسانی کنید:

پست های مرتبط

تعداد نظرات کاربران
0
مرتب سازی بر اساس:
    تا کنون نظری ثبت نشده است.
گروهها
پربازدیدترین های ماه